Kerk zonder grenzen Kerk zonder grenzen
Elk van de vier evangeliën waarmee het Nieuwe Testament begint beschrijft het leven van Jezus, tot en met zijn dood en opstanding. Toch zijn er opmerkelijke verschillen in inhoud en stijl. Het evangelie volgens Lucas is het enige van de vier waarin de geboorte van Jezus beschreven wordt. De twee bijbelboeken Lucas en Handelingen hebben hoogstwaarschijnlijk dezelfde auteur, die een doorlopend verhaal vertelt. Hij richt zich daarbij tot de gehele wereld. Het boek Lucas beschrijft hoe Jezus gedurende zijn leven het koninkrijk van God predikt, als een weg tot behoud, waarin vergeving en verzoening aangeboden wordt. Dit koninkrijk is een voortzetting van het werk van God met Israël. In het boek Handelingen wordt beschreven hoe alle volken, Joden en heidenen, kunnen deelnemen aan dat koninkrijk.

Het boek Handelingen begint met een beschrijving van de opneming van Jezus in de hemel. Op de dag van het Pinksterfeest volgde de uitstorting van de heilige Geest, tot verbazing van een grote menigte van Joden uit vele landen in de wereld. Die waren naar Jeruzalem gekomen ter gelegenheid van het Pinksterfeest. Petrus hield daar een lange toespraak, waarin hij betoogde dat Jezus als nakomeling van koning David door God is aangesteld tot Heer en messias. Op die dag lieten velen van de aanwezigen zich dopen. Zo ontstond de eerste gemeente, waarvan de leden samenleefden en hun bezit met elkaar deelden. Als voorbeeld wordt Barnabas, een Leviet uit Cyprus genoemd. Die bezat een akker, die hij verkocht. De opbrengst bracht hij naar de apostelen, om behoeftigen te steunen (Hand. 4:37). 

De apostelen Petrus en Johannes traden vrijmoedig en in het openbaar op. Ze hielden toespraken, en er vonden wonderlijke genezingen plaats. Hun toespraken riepen hevig verzet op van de kant van de hogepriester en de Joodse leiders, die tevergeefs probeerden de leden van de jonge gemeente het zwijgen op te leggen. Een eerste dodelijk slachtoffer was Stefanus, die werd gestenigd nadat hij was beschuldigd van belastering van God en Mozes. Tevoren had hij een lange toespraak gehouden, die weergegeven wordt in Handelingen 7. Daarin beschreef hij uitvoerig de geschiedenis van het Joodse volk van Abraham tot en met de uittocht uit Egypte en de tempelbouw door Salomo.
 
Saulus, de latere apostel Paulus, was aanwezig bij de moord op Stefanus, die hij goedkeurde. Het verhaal van de roeping van Paulus is beroemd. Terwijl hij onderweg was naar Damascus om aanhangers van de apostelen te arresteren zag hij een licht uit de hemel, en hoorde een stem die hem riep met de woorden ’Saul, waarom vervolg je mij?’ Saul vroeg: ’Wie bent u, Heer?’ Het antwoord was: ‘Ik ben Jezus, die jij vervolgt.’ Saul werd diep geraakt, en hij sloot zich aan bij de apostelen. Die hadden aanvankelijk moeite om hem te vertrouwen (9:26).

Intussen groeide het gezag van Petrus door verschillende gebeurtenissen. In Hand. 9:36-43 wordt beschreven hoe Petrus een gestorven vrouw opwekte uit de dood. Hij reisde door heel Judea, Samaria en Galilea. Daarbij bleek dat ook heidenen het geschenk van de heilige Geest ontvingen. Petrus kreeg een visioen waarin hij uitgenodigd werd onrein voedsel te eten. Toen hij dat weigerde klonk een stem die zei: wat God rein heeft verklaard zul jij niet als verwerpelijk beschouwen. Zo groeide bij Petrus het inzicht dat God geen onderscheid maakt tussen mensen, en dat Jezus Heer is van alle mensen, Joden en heidenen (10:36). Ook heidenen bleken de heilige Geest te ontvangen. Daarop gaf Petrus opdracht hen te dopen in de naam van Jezus Christus (10:48). Daarmee had hij onbesnedenen gedoopt. Daarover moest Petrus verantwoording afleggen aan gelovige Joden in Judea. De vraag was of zo de positie van Israël en de landbelofte aan Abraham niet in het geding kwamen. Petrus reageerde met een uitgebreide toespraak (hoofdstuk 11).

Er ontstond een groeiende onderdrukking van de gemeente door de Joodse leiders, wat koning Herodes ertoe bracht om de leiders gunstig te stemmen door de apostel Jacobus met het zwaard te doden en Petrus te arresteren voor verhoor. Door tussenkomst van een engel werd  Petrus bevrijd, terwijl hij geketend was. Doordat leerlingen uitweken naar nieuwe plaatsen ontstonden ook daar nieuwe gemeenten. In de gemeente van Antiochië werd besloten om Barnabas en Paulus uit te zenden. Dat werd het begin van een aantal zendingsreizen die Paulus maakte, waarbij hij nieuwe gemeenten vestigde. Zo werd Paulus een belangrijke apostel, terwijl hij Jezus gedurende diens aardse leven niet ontmoet had. Een groot deel van het Nieuwe Testament is gewijd aan brieven van Paulus aan de gemeenten in Rome, Korinte, Galatië, Filippi, Kolosse, Tessalonika. Ook zond hij brieven aan enkele medewerkers: Timoteüs, Titus en Filemon.

De tekst van het boek Handelingen beschrijft de activiteiten van de apostelen die leidden tot het ontstaan van de kerk wereldwijd. Die kerk behoort toegankelijk te zijn voor alle mensen en zodoende bij te dragen aan vrede op aarde.
Gerard Nienhuis
 
terug